Wortel geschiedenis
Deze keer wil ik het graag over wortels hebben. Over de veel geziene oranje, maar ook over de witte, gele en paarse varianten. Een groep van Amerikaanse en Poolse onderzoekers heeft het genoom van 630 wortel soorten op nieuw in groot detail in kaart gebracht. En hierdoor veel ontrafelt over de geschiedenis en de oranje kleur.
Wilde wortels zijn veel al wit van kleur. Bestudering van de 630 wortel genomen suggereert dat dit tussen de 15 duizend en 10,8 duizend jaar geleden in Azië de eerste domesticatie van de wortel plaats vindt. Dan verschijnt ook de eerste paarse en gele wortels op het toneel. Andere tekenen van domesticatie is de selectie op late bloei, waardoor de wortel sappig blijft.
Alleen als van alle drie de genen alleen maar de recessieve vormen aanwezig zijn kleurt de wortel diep oranje
2,8 tot 2 duizend jaar geleden met de komst naar Europa vindt de splitsing tussen westerse en oosterse wortels plaats. Waarbij de westerse wortels de voorlopers van de oranje wortel zijn. Al zij deze nog niet oranje. Pas in 1500 begonnen veredelaars bewust te selecteren op de oranje kleur.
Na genetische analyse ontdekte de onderzoekers dat drie genen verantwoordelijk te zijn voor de oranje kleur. Twee hiervan waren al eerder bekend: Or1 en EX1. Maar de onderzoekers ontdekte er nog een derde: REC1. Hoe meer dominante vormen van deze genen aanwezig zijn hoe bleker de wortel is. Alleen als van alle drie de genen alleen maar de recessieve vormen aanwezig zijn kleurt de wortel diep oranje.
Nog een leuk bijkomend feitje is dat dit onderzoek de suggestie dat de oranje selectie waarschijnlijk in Nederland begon steunt. En al is de oranje wortel relatief gezien nog een nieuwkomer, hij is wel een van de populairste uit de familie.
Literatuur
Coe, K., Bostan, H., Rolling, W. et al. Population genomics identifies genetic signatures of carrot domestication and improvement and uncovers the origin of high-carotenoid orange carrots. Nat. Plants (2023). https://doi.org/10.1038/s41477-023-01526-6
Plant en Zo 