‘waterballonnen’ ontmaskerd
De bladeren van quinoa en ijskruid zijn bedekt met fijne haartjes. Lang was de gedachte dat deze bladharen de plant helpen bij water tekort en zoutstress. Nu melden Deense onderzoekers in Current Biology dat dat niet klopt: ze beschermen tegen vraatinsecten.
Quinoa en ijskruid zijn zout tolerant en kunnen goed omgaan met water te kort. Lang was de gedachte dat dit kwam doordat ze bedekt zijn met een zelfde soort haartjes die planten van een andere familie beschermen tegen zout en waterstress. Toch kwamen er steeds meer suggesties dat deze haartjes in quinoa en ijskruid een andere functie hadden. De Deense onderzoekers besloten dit nader te bestuderen.
Het eerste wat ze deden van quinoa planten met en zonder haartjes vergelijken. Hierbij viel op dat quinoa planten zonder haartjes na een periode zonder water het beter overleefde dan quinoa planten met haartjes. De haartjes zorgde er dus voor dat de planten slechter tegen een water te kort konden. Dit bleek ook het geval te zijn bij ijskruid planten. Ook in het geval zout stress bleken de haarloze planten het niet slechter te doen dan planten met haren.
Ze hebben weldegelijk een beschermende werking
De vraag bleef, waar dienen die haartjes voor? De onderzoekers kregen een hint toen ze zagen dat de quinoa planten zonder haartjes een trips uitbraak minder goed weerstonden dan harige quinoa planten. Bij nader bestudering, zagen ze dat de haartjes voorkomen dat trips zich aan de jonge bladeren te goed doen. Hadden de planten geen haartjes, dan aten trips de bladeren al op voordat ze goed en wel tevoorschijn waren gekomen. De haartjes van de harige planten bleken zo dicht op elkaar te zitten dat trips met hun zuigmond niet bij het bladoppervlak konden komen.
Vervolgens analyseerde de onderzoekers of de haartjes naast een fysieke ook een chemische blokkade opwierpen. Hiervoor maten de onderzoekers of er giftige stoffen in de haartjes aanwezig zijn. Een daarvan, oxaalzuur, was in grote hoeveelheden aanwezig. Genoeg, zo bleek, om spinmijten te doden. Ook had het een nadelige invloed op de groei van grotere vraatinsecten.
Ze hebben dus weldegelijk een beschermende werking, die haartjes van quinoa en ijskruid. Alleen beschermen ze tegen vraatinsecten en niet tegen water- of zoutstress. Het onderzoek laat ook maar weer eens zien dat aannames met een korrel zout genomen moeten worden totdat ze bevestigd zijn.
Literatuur
Max W. Moog, Xiuyan Yang, Amalie K. Bendtsen, Lin Dong, Christoph Crocoll, Tomohiro Imamura, Masashi Mori, John C. Cushman, Merijn R. Kant, Michael Palmgren. Epidermal bladder cells as a herbivore defense mechanism. Current Biology, 2023; 33 (21): 4662 DOI: 10.1016/j.cub.2023.09.063
Plant en Zo 