Luistervinken vs bewuste waarschuwers
Planten geven waarschuwingssignalen af om hun buren te waarschuwen tegen vraat, toch? Een nieuwe studie van onderzoekers van de universiteit van Oxford en de Vrije Universiteit Amsterdam laat zien dat planten niet zo altruïstisch zijn als we denken.
Je hebt ze vast wel gehoord de verhalen over hoe planten elkaar waarschuwen bij insecten vraat. Ze geven vluchtige stoffen af die door de lucht of via schimmels hun buren waarschuwen. En alhoewel dit klopt, bij vraat stoten planten stoffen uit, en buurplanten pikken die op en brengen zichzelf vervolgens in gereedheid voor mogelijke insectenvraat. De vraag is of de stoffen uit stotende plant dit bewust doet om z’n buren te waarschuwen?
Om dit te onderzoeken modelleerde de onderzoekers de kosten en baten van z’n bewuste waarschuwing. Dit liet zien dat evolutionair gezien het erg onwaarschijnlijk is dat planten hun buren waarschuwen. Het is gewoonweg te kostbaar, zelfs al zijn ze familie. De hoofdoorzaak: planten en hun buren vechten actief om zonlicht en voedingstoffen. Het waarschuwen van je tegenstanders voor insectenvraat is daarom domweg onverstandig.
Planten zijn geen echte altruïsten maar uitstekende luistervinken
Maar hoe zat het dan met de eerdere onderzoeken. Om die te verklaren zijn er mogelijk twee andere hypotheses. De eerste suggereert dat het te kostbaar is om de waarschuwende stoffen niet uit te scheiden. Om deze te onderzoeken modelleerde de onderzoekers of de plant het uitscheiden van de waarschuwende stoffen kon onderdrukken. Dit bleek in het model inderdaad het geval te zijn.
In de praktijk is het waarschijnlijk te kostbaar. De waarschuwende stoffen kunnen namelijk ook een andere functie hebben. Bijvoorbeeld bij het aantrekken van jagende insecten die de vraat insecten opeten. Of het waarschuwen van andere delen van de plant.
De tweede alternatieve hypothese is dat schimmels die met de plant verbonden zijn de eigenlijke bron van het signaal zijn die de buurplanten oppikken. Na modellering bleek ook deze tweede hypothese een optie te zijn. De schimmels hebben graag een gezonde plant om mee samen te werken, en waarschuwen tijdig als ze merken dat een buur dat niet is.
Het lijkt er dus op dat planten luistervinken zijn om tijdig te kunnen reageren. Ook maken ze optimaal gebruik van schimmels die, in tegenstelling tot hun buurplanten, wel het beste met hun voorhebben.
Literatuur
T.W. Scott, E.T. Kiers, S.A. West (2025) The evolution of signaling and monitoring in plant–fungal networks, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 122 (4) e2420701122, https://doi.org/10.1073/pnas.2420701122.
Plant en Zo 